Hakediş Nedir, Nasıl Hesaplanır? Tadilat ve İnşaatta Ara Hakediş, Kesin Hakediş

Kısa cevap: Hakediş, belirli bir dönemde gerçekleştirilen iş miktarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılıp ödenmesidir. İş bitmeden, yapılan kısım kadar para almanı sağlar. Ara (geçici) hakediş iş sürerken dönem dönem; kesin hakediş işin kabulünden sonra tek sefer düzenlenir. Hesap kümülatiftir: baştan bugüne yapılan işin toplam tutarından önceki hakedişler düşülür, kalan bu dönemin hakedişidir.

Üç ay sürecek bir tadilatta parayı en sonda almak, üç ay boyunca malzemeyi ve işçiyi cebinden finanse etmek demektir. Büyük inşaat firmaları bu yüzden "hakediş" ile çalışır. Aynı mantığı küçük tadilat, mobilya imalatı ya da elektrik tesisatı işinde de kurabilirsin.

Hakedişin üç ayağı: metraj, birim fiyat, icmal

• Metraj: Bu döneme kadar fiilen yapılan iş miktarı (m², m, adet). Ölçülür, yazılır, mümkünse müşteriyle birlikte imzalanır.
• Birim fiyat: Sözleşmede/teklifte yazan fiyat. Hakedişte fiyat değişmez; miktar değişir.
• İcmal: Her kalemin tutarının özetlendiği tablo. Ara toplam, KDV, varsa kesintiler, net ödenecek.

Kümülatif hesap: neden "bu ayın işi" değil de "baştan bugüne"?

Her dönem yalnızca o dönemde yapılan işi ölçmek pratikte zordur ve hata üretir. Bu yüzden her hakedişte işin başından o güne kadar yapılan toplam hesaplanır, önceki hakedişlerin toplamı düşülür.

Örnek: 200 m² fayans işi, birim fiyat 850 ₺/m² (KDV hariç).

• 1. hakediş: 80 m² yapıldı → kümülatif 80 × 850 = 68.000 ₺ → ödenecek 68.000 ₺
• 2. hakediş: toplam 150 m² → kümülatif 127.500 ₺ − önceki 68.000 = 59.500 ₺
• Kesin hakediş: toplam 200 m² → 170.000 ₺ − (68.000 + 59.500) = 42.500 ₺

KDV her hakedişin kendi tutarı üzerinden hesaplanır ve o dönemde faturalanır.

Ara hakediş ile kesin hakediş farkı

• Ara (geçici) hakediş: İş devam ederken, sözleşmede yazan aralıklarla (örn. her 15 günde ya da her aşama sonunda) düzenlenir. Kesinleşmiş hak değildir; sonraki hakedişte düzeltilebilir.
• Kesin hakediş: İşin kabulünden sonra düzenlenir. Tüm metraj kesinleşir, önceki hakedişler mahsup edilir, varsa teminat/kesinti çözülür. Bundan sonra yeni bir hakediş yoktur.

Kesintiler: teminat ve avans mahsubu

Kurumsal işlerde hakedişten teminat kesintisi (örn. %5–10) yapılır ve iş kabulünde iade edilir. Başta alınan avans ise hakedişlerden orantılı olarak düşülür. Küçük işlerde bu iki kalem çoğu zaman yoktur; kaparo, ilk hakedişten mahsup edilir.

Küçük işte hakedişi nasıl uygularsın?

1. Teklifi kalem bazlı ve birim fiyatlı hazırla; götürü işte hakediş zordur.
2. Teklife hakediş kuralını yaz: "Ödemeler 15 günlük ara hakedişlerle, yapılan metraj üzerinden yapılır."
3. Her dönem metrajı ölç, müşteriye WhatsApp'tan fotoğraf + tablo gönder, onay al.
4. Onaylanan tutarı ödeme planına "1. hakediş", "2. hakediş" olarak ekle; fatura kes.
5. Tahsilatı ödeme planından takip et; geciken hakedişe hatırlatma gönder.

Kaydex'te onaylanan satışa ödeme planı eklerken taksitleri "1. hakediş / 2. hakediş / Kesin hakediş" olarak adlandırabilirsin; toplam, satış tutarını aşamaz, tahsil edilenler kasaya düşer, geciken için WhatsApp hatırlatması gider.

Hakedişte en sık 4 hata

• Metrajı müşteriyle doğrulamadan fatura kesmek
• Kümülatif yerine "bu ay yapılan" hesaplayıp önceki dönemi unutmak
• Kaparoyu ilk hakedişten düşmeyi unutmak (çift tahsilat görünür)
• Kesin hakedişi iş kabul tutanağı olmadan düzenlemek